Araçlarda ve Makinalardaki Dişli Kutuları Ne İşe Yarar ?

Enes Yılmaz • 10 Şubat 2017

Vites kutusu diğer bir ifadeyle şanzımanlar herkes tarafından bilinen ancak tam olarak maksadı bilinmeyen makinalardır. Bu makele de bu konuyu açmaya çalışacağım.

Vites kutuları motordan aldığı gücü içerisinde barındırdığı dişliler ve dişlilerin sahip olduğu dişli oranları ile birlikte tekerlere veya iş miline aktarmaya yarayan makinalardır. Asıl amacı devir ve moment arasındaki ters ilişkiyi istenildiği gibi düzenlemektir.

Şöyle ki devir sayısı arttırıldıkça hız artar ancak moment (Tork) azalır. Aynı şekilde devir sayısı azaldıkça moment artar.

Momentin yüksek olmasını istediğimiz durumlarda daha büyük dişliler kullanırız. Bu şekilde motordan alacağımız daha az bir güç ile daha yüksek güç elde ederiz. Burada belki de dişlilerde kaybedeceğimiz enerji göze batabilir. Ancak bu kayıp kazancınızdan kat be kat fazladır. Mühendislikte değer ve birim vermeden konuşmak doğru değil ancak hesaplarını da yakın zaman da paylaşmayı planlıyorum.

Vites kutuları sonsuz devir alabileceğiniz CVT mantığında olanlar ile kademeli sınırlı sayıda devir hızlarına izin verenler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Bunlardan en iyi karar kullanacağınız yere göre değişir.

Son olarak DC motorlar da sonsuz devir verebilen makinalardır bilgisini verip şimdilik burada bitiriyorum.